فَكُّ رَقَبَةٍ ﴿١٣﴾
Waa qoor la xoreeyo.
Maxay Islaamku ka sheegaysaa addoonsiga?
Jawaab gaaban
Addoonsigu wuxuu ka jiray meel kasta markii Islaamku yimid. Islaamku wuxuu xaddiday ilihiisa, wuxuu amray u dhaqan wanaagsan, wuxuu ka dhigay xoreynta addoommada mid ka mid ah shaqooyinka ugu abaal-marinta badan iyo kafaaro dembiyo badan, wuxuuna dejiyay jid horseeday baabi'inta. Maanta, hantida ama ganacsiga dadka waa sharci-darro waana mamnuuc Islaamka.
Jawaabta oo dhammaystiran
Quraanku wuxuu ammaanay xoreynta addoon sida dhabarka dheer wuxuuna ka dhigay kafaaro dilka qalad, jebinta dhaarta iyo dembiyo kale, lacagaha zakaadkana waa la isticmaali karaa si loo xoreeyo addoommada. Addoon wuxuu qori karay heshiis xorriyad oo sayidku waxaa lagu yidhi caawi. Nabigu ﷺ wuxuu yidhi sayidku waa inuu quudiyo oo labisiyo addoommada sida naftiisa oo aan culayskeeda saarin, wuxuuna xoreeyay addoommadiisa. Bilaal, addoon Xabashi ah oo xorreeyay, wuxuu noqday muaddinkii ugu horreeyay.
Islaamku ma baabi'in hal amar oo keliya, bulshooyinka Muslimiintuna waxay ku dhaqmeen addoonsiga qarniyo, sida bulshooyinka Masiixiyiinta, Yuhuudda iyo kuwa kale ee xilligaas, xadgudubyana way dhaceen. Culimada Muslimiintu maanta way isku raacsan yihiin in addoonsiga qof xor ahi uu mamnuuc yahay iyo in kooxaha sida ISIS ee soo nooleeyay ay qaldanaayeen. Erayada 'addoon' iyo 'adeege' turjumaadaha waxay mararka qaarkood yihiin isla eray, 'cabd', sidaas darteed macnaha ayaa muhiim ah.
Quraanka
وَلْيَسْتَعْفِفِ ٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغْنِيَهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ ۗ وَٱلَّذِينَ يَبْتَغُونَ ٱلْكِتَٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًۭا ۖ وَءَاتُوهُم مِّن مَّالِ ٱللَّهِ ٱلَّذِىٓ ءَاتَىٰكُمْ ۚ وَلَا تُكْرِهُوا۟ فَتَيَٰتِكُمْ عَلَى ٱلْبِغَآءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًۭا لِّتَبْتَغُوا۟ عَرَضَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَمَن يُكْرِههُّنَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ مِنۢ بَعْدِ إِكْرَٰهِهِنَّ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ ﴿٣٣﴾
Hase Dhawrsadeen Kuwaan Helayn (awood) Guur inta Eebe kaga Hodmin Fadligiisa, kuwa Dooni Inay Isfurtaan oo Hanatay Gacantiinnu Kitaabeeya (Ka Ogolaada) Haddaad ku Ogtihiin Khayr, wax ka Siiyana Xoolaha Eebe ee uu Idin Siiyey, hana ku Qasbina Gabdhihiinna (aad Ilanataan) Zino Hadday Doonaan Dhawrsooni Idinkoo Dooni Sadka Nolosha Adduunyada, Ciddii Qasabta Eebe Qasabkaas ka Dib waa Dambi Dhaafe Naxariista.
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَـًۭٔا ۚ وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًۭٔا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ وَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَصَّدَّقُوا۟ ۚ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّۢ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقٌۭ فَدِيَةٌۭ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مُّؤْمِنَةٍۢ ۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا ﴿٩٢﴾
uma habboona (banaana) Ruux Mu'min ah muu Dilo Mu'min si gaf'ah mooyee, Ruuxii u Dila Mu'min Gaf waxaa saaran Xorayn qoor Mu'min, iyo Mag la siiyo Ehelmiisii, inay Sadaqaystaan moyee, hadduu ka midyahay Qoom aad Coltihiin isna Mu'min yahay waxaa Saaran Xorayn Qoor Mu'min, hadduu ka midyahay Qoom ballan, idin dhexyaal waxaa saaran Mag la siiyo Ehelkiisii iyo Xorayn Qoor Mu'min ah, hadduusan helin (Qoorna) wuxuu Soomi Laba Bilood oo Israac raacsan, waana Toobad Eebe, Eebana waa Oge Falsau.
۞ إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْعَٰمِلِينَ عَلَيْهَا وَٱلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَٱلْغَٰرِمِينَ وَفِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ ۖ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ ﴿٦٠﴾
sadaqada (Zakada) waxaa uun muta fuqarada, masaakiinta, kuwa ka shaqeeya, kuwa la soo dhawayn quluubtooda, kuwa la xorayn, kuwa (xaqa) ku daynoobay, jidka Eebe iyo soedaalka, waana wax Eebe Faral yeelay, ilaahayna waa oge falsan.
From the Sunnah
The authentic hadith behind this answer, from Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim and the Sunan with the grade of the scholars of hadith. Open a reference to read it in the hadith library of this site.
Arabic text
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاصِلٍ الأَحْدَبِ، عَنِ الْمَعْرُورِ، قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ، وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ، وَعَلَى غُلاَمِهِ حُلَّةٌ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلاً، فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ، فَقَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ ".
Jawaabkani wuxuu raacaa fahamka Sunniga ee caamka ah wuxuuna yahay barasho guud, ma aha fatwo. Meesha Muslimiintu ku kala duwan yihiin, jawaabku sidaas wuu sheegayaa. Ma leedahay su'aal adiga kuu gaar ah? Noogu qor.
Wax badan oo ku jira Shareecada, xuquuqda iyo bulshada
Dhammaan su'aalaha Islaamka 1 Waa maxay sharciga Shareecada? 2 Muslimiintu ma rabaan inay Shareecada ku soo rogaan dadka aan Muslimka ahayn? 3 Waa maxay ciqaabaha xuduudka, sida jarista gacanta ama dhagaxaanta lagu dilo? 4 Maxaa dhacaya haddii Muslim Islaamka ka baxo? Ciqaabtu ma dhimasho baa? 5 Maxay Islaamku ka sheegaysaa khaniisnimada? 6 Maxay macneeyaan xalaal iyo xaraam?