Sedekah dan Wakaf: Jenis-Jenis Amal dalam Islam

Zakat ialah bayaran yang diwajibkan dengan kadar yang ditetapkan dan syarat yang jelas. Sedekah bersifat sukarela. Ia boleh dalam apa-apa jumlah, untuk apa-apa tujuan yang baik, pada bila-bila masa sepanjang tahun.

Sedekah tidak terhad kepada lapan golongan yang boleh menerima zakat. Al-Quran 3:134 memuji orang yang membelanjakan harta ketika lapang dan ketika sempit, jadi pemberian yang kecil pun ada nilainya.

• Zakat ialah kewajipan dan dibayar apabila anda memenuhi syaratnya.
• Sedekah ialah pilihan dan terbuka kepada semua orang, kaya atau miskin.

Sedekah tidak menggantikan zakat. Ia menambah zakat.

Sedekah jariah bermaksud sedekah yang berterusan. Nabi Muhammad ﷺ mengajar bahawa apabila seseorang meninggal dunia, amalannya terputus kecuali tiga: sedekah jariah, ilmu yang bermanfaat dan anak yang soleh yang mendoakannya.

Wakaf ialah pemberian harta untuk kegunaan berpanjangan. Seseorang menyerahkan sesuatu harta, dan harta itu dikekalkan, manakala manfaatnya digunakan untuk tujuan yang baik. Contohnya perigi, sekolah, masjid atau tanah yang pendapatannya memberi makan orang miskin.

Wakaf biasanya diuruskan oleh seorang pemegang amanah, yang hanya boleh menggunakannya untuk tujuan yang dinyatakan oleh pemberi. Selama berabad-abad, masyarakat Islam membina sekolah, hospital dan perigi dengan cara ini.

Contoh yang terkenal ialah Umar bin al-Khattab, yang mempunyai tanah di Khaibar. Nabi ﷺ menasihatinya supaya mengekalkan tanah itu sendiri dan memberikan hasilnya sebagai sedekah.

Nabi ﷺ mengajar bahawa setiap perbuatan baik ialah sejenis sedekah. Kata-kata yang baik ialah sedekah. Senyuman kepada saudara atau saudari anda ialah sedekah. Menyingkirkan sesuatu yang berbahaya dari jalan ialah sedekah.

Ini bermakna orang yang mempunyai sedikit wang masih boleh memberi. Membantu jiran atau mengajar sesuatu yang berguna juga dikira.

Nabi ﷺ juga mengajar bahawa orang yang menunjukkan orang lain kepada perbuatan baik mendapat pahala seperti pahala orang yang melakukannya.

Islam mengajar kita berhati-hati dalam cara kita memberi.

• Berilah secara rahsia apabila boleh. Al-Quran 2:271 menyatakan bahawa memberi secara terbuka itu baik, tetapi memberi secara senyap kepada orang miskin lebih baik.
• Berilah kepada keluarga anda terlebih dahulu. Nabi ﷺ mengajar bahawa sedekah kepada kaum kerabat ialah sedekah dan juga cara mengeratkan silaturahim.
• Jangan memberi dengan membazir. Al-Quran 17:26 dan 17:27 memberi amaran terhadap perbelanjaan yang membazir, jadi berilah dengan seimbang dan bijaksana.
• Jangan menyakiti orang dengan mengungkit pemberian anda. Al-Quran 2:264 memberi amaran bahawa ini merosakkan pahala.

Al-Quran 2:261 memberikan perumpamaan sebutir biji yang menumbuhkan tujuh tangkai, dengan seratus biji pada setiap tangkai. Ia bermaksud Allah boleh melipatgandakan pahala bagi harta yang dibelanjakan pada jalan-Nya berkali-kali ganda.

Ayat itu mengingatkan kita bahawa memberi tidak menjadikan seseorang lebih miskin di sisi Allah. Berilah dengan hati yang ikhlas, dan percayalah kepada kemurahan-Nya.