اگر خدا همه‌چیز را مقدر کرده، آیا انسان اختیار دارد؟

زندگی، مرگ و آخرت قرآن · 4 Hadith · 1

پاسخ کوتاه

مسلمانان باور دارند که خدا آنچه را رخ خواهد داد می‌داند و نوشته است، و اینکه انسان‌ها هم انتخابی واقعی دارند و در برابر آنچه برمی‌گزینند پاسخگو هستند. این دو با هم نگه داشته می‌شوند: علم خدا کسی را به عمل مجبور نمی‌کند.

پاسخ کامل‌تر

راهی ساده برای دیدن آن: معلمی که می‌داند شاگردش مردود می‌شود او را مردود نمی‌کند. علم خدا بیرون از زمان است، پس او می‌داند هر کس چه برخواهد گزید و انتخاب از آنِ خود او می‌ماند. قرآن می‌گوید «هر که بخواهد ایمان بیاورد و هر که بخواهد کفر ورزد»، و همچنین اینکه هیچ چیز جز به خواست خدا رخ نمی‌دهد.

در زندگی روزمره، این باور به مسلمان نیرو می‌دهد: اسباب را فراهم کن، کار کن و برنامه بریز، سپس آنچه می‌آید را با توکل و صبر بپذیر، بی‌آنکه از ضرر ناامید شوی یا از موفقیت مغرور. پیامبر ﷺ آموخت: «شترت را ببند و سپس توکل کن» (حدیثی در ترمذی که البانی آن را حسن دانسته است).

از قرآن

وَقُلِ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَن شَآءَ فَلْيُؤْمِن وَمَن شَآءَ فَلْيَكْفُرْ ۚ إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا ۚ وَإِن يَسْتَغِيثُوا۟ يُغَاثُوا۟ بِمَآءٍۢ كَٱلْمُهْلِ يَشْوِى ٱلْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٢٩﴾

بگو: اين سخن حق از جانب پروردگار شماست. هر كه بخواهد ايمان بياورد و هر كه بخواهد كافر شود. ما براى كافران آتشى كه لهيب آن همه را دربرمى‌گيرد، آماده كرده‌ايم و چون به استغاثه آب خواهند از آبى چون مس گداخته كه از حرارتش چهره‌ها كباب مى‌شود بخورانندشان، چه آب بدى و چه آرامگاهى بد.

مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَآ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ ﴿٢٢﴾

هيچ مصيبتى به مال يا به جانتان نرسد مگر پيش از آنكه بيافرينيمش، در كتابى نوشته شده است. و اين بر خدا آسان است؛

إِنَّا هَدَيْنَٰهُ ٱلسَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًۭا وَإِمَّا كَفُورًا ﴿٣﴾

راه را به او نشان داده‌ايم. يا سپاسگزار باشد يا ناسپاس.

وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٢٩﴾

و شما نمى‌خواهيد مگر آنچه را كه پروردگار جهانيان خواسته باشد.

From the Sunnah

The authentic hadith behind this answer, from Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim and the Sunan with the grade of the scholars of hadith. Open a reference to read it in the hadith library of this site.

1 Jami' at-Tirmidhi 2517 Hasan (Al-Albani)
Arabic text

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ أَبِي قُرَّةَ السَّدُوسِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْقِلُهَا وَأَتَوَكَّلُ أَوْ أُطْلِقُهَا وَأَتَوَكَّلُ قَالَ ‏ "‏ اعْقِلْهَا وَتَوَكَّلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ يَحْيَى وَهَذَا عِنْدِي حَدِيثٌ مُنْكَرٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا ‏.‏

Read it in the hadith library

این پاسخ از فهم رایج اهل سنت پیروی می‌کند و آموزش عمومی است، نه فتوا. جایی که مسلمانان اختلاف نظر دارند، پاسخ آن را می‌گوید. پرسش خودتان را دارید؟ برای ما بنویسید.

This page is translated with machine assistance and may contain mistakes. The English and Arabic versions are our reference. About our sources