Allah her şeyi takdir ettiyse insanların özgür iradesi var mı?

Hayat, ölüm ve ahiret Kur'an · 4 Hadith · 1

Kısa cevap

Müslümanlar Allah'ın olacak her şeyi bildiğine ve yazdığına, aynı zamanda insanların gerçek bir seçim hakkı olduğuna ve seçtiklerinden sorumlu olduklarına inanır. İkisi birlikte tutulur: Allah'ın ilmi kimseyi bir şey yapmaya zorlamaz.

Ayrıntılı cevap

Bunu görmenin basit bir yolu şudur: öğrencisinin başarısız olacağını bilen bir öğretmen onu başarısız etmez. Allah'ın ilmi zamanın dışındadır; bu yüzden O her insanın ne seçeceğini bilir ve seçim yine onların olarak kalır. Kur'an "dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin" der ve ayrıca Allah'ın dilemesi olmadan hiçbir şeyin olmadığını söyler.

Günlük hayatta bu inanç bir Müslümana güç verir: tedbirini al, çalış ve planla, sonra gelene tevekkül ve sabırla razı ol; bir kayıpta ümitsizliğe ya da başarıda kibre kapılmadan. Peygamber ﷺ şöyle öğretmiştir: "Deveni bağla, sonra tevekkül et" (Tirmizî'de bulunan ve Elbânî'nin hasen dediği bir hadis).

Kur'an'dan

وَقُلِ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَن شَآءَ فَلْيُؤْمِن وَمَن شَآءَ فَلْيَكْفُرْ ۚ إِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا ۚ وَإِن يَسْتَغِيثُوا۟ يُغَاثُوا۟ بِمَآءٍۢ كَٱلْمُهْلِ يَشْوِى ٱلْوُجُوهَ ۚ بِئْسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتْ مُرْتَفَقًا ﴿٢٩﴾

De ki: "Gerçek Rabbinizdendir." Dileyen inansın, dileyen inkar etsin. Şüphesiz zalimler için, duvarları çepeçevre onları içine alacak bir ateş hazırlamışızdır. Onlar yardım istediklerinde, erimiş maden gibi yüzleri kavuran bir su kendilerine sunulur. Bu ne kötü bir içecek ve cehennem ne kötü bir duraktır!

مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَآ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ ﴿٢٢﴾

Yeryüzüne ve sizin başınıza gelen herhangi bir musibet yoktur ki biz onu yaratmadan önce o, Kitap'da bulunmasın. Doğrusu bu Allah'a kolaydır.

إِنَّا هَدَيْنَٰهُ ٱلسَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًۭا وَإِمَّا كَفُورًا ﴿٣﴾

Şüphesiz ona yol gösterdik; buna kimi şükreder, kimi de nankörlük.

وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٢٩﴾

Alemlerin Rabbi olan Allah dilemedikçe sizler bir şey dileyemezsiniz.

From the Sunnah

The authentic hadith behind this answer, from Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim and the Sunan with the grade of the scholars of hadith. Open a reference to read it in the hadith library of this site.

1 Jami' at-Tirmidhi 2517 Hasan (Al-Albani)
Arabic text

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ أَبِي قُرَّةَ السَّدُوسِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْقِلُهَا وَأَتَوَكَّلُ أَوْ أُطْلِقُهَا وَأَتَوَكَّلُ قَالَ ‏ "‏ اعْقِلْهَا وَتَوَكَّلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ يَحْيَى وَهَذَا عِنْدِي حَدِيثٌ مُنْكَرٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا ‏.‏

Read it in the hadith library

Bu cevap ana akım Sünnî anlayışı izler ve genel bilgilendirme amaçlıdır, fetva değildir. Müslümanların ayrıldığı yerlerde cevap bunu belirtir. Kendi sorunuz mu var? Bize yazın.

This page is translated with machine assistance and may contain mistakes. The English and Arabic versions are our reference. About our sources